Kenya giữ levy nhập khẩu clinker 17,5%: Bộ Thương mại bỏ kế hoạch bãi bỏ

Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Kenya quyết định giữ Export & Investment Promotion Levy 17,5% đối với clinker nhập khẩu, bỏ kế hoạch bãi bỏ thuế này. Trade Cabinet Secretary Lee Kinyanjui nêu lý do sản xuất clinker nội địa tăng và các doanh nghiệp đang điều chỉnh theo hướng nội địa hóa.

Theo Business Daily (16/9/2026) và Global Cement (17/9/2026), lượng clinker nhập khẩu đã giảm từ khoảng 148.000 tấn năm 2023 xuống khoảng 10.300 tấn năm 2024 sau khi levy được áp từ tháng 7/2023. Đây là quyết định giữ chính sách hiện hành, không phải áp mức thuế mới.

Thông tin chính

Bộ Thương mại chính thức bỏ kế hoạch bãi bỏ levy 17,5%

Business Daily ngày 16/9/2026 dẫn phỏng vấn điện thoại với Trade CS Lee Kinyanjui cho biết bộ đã chấm dứt kế hoạch bãi bỏ levy 17,5% trên clinker nhập khẩu.

Ông Kinyanjui nói đề xuất bãi bỏ “không đi đến cùng” vì hết thời hạn khi dự luật tài chính được xem xét, và “có vẻ đã bị vượt qua bởi diễn biến thực tế” khi nhiều công ty đã đầu tư xây dựng năng lực clinker.

Global Cement ngày 17/9/2026 tóm tắt cùng diễn biến: Bộ Thương mại bỏ kế hoạch bãi bỏ levy gây tranh cãi, kết thúc giai đoạn bất đồng kéo dài với Tổng thống William Ruto về hướng xử lý thuế này.

Clinker nhập khẩu giảm từ 148.000 tấn (2023) xuống 10.300 tấn (2024)

Chính phủ Kenya áp Export & Investment Promotion Levy 17,5% lên clinker nhập khẩu từ tháng 7/2023.

Theo các nguồn Business Daily, Global Cement và CementTurk, lượng clinker nhập khẩu giảm từ khoảng 148.000 tấn năm 2023 xuống khoảng 10.300 tấn năm 2024.

Ông Kinyanjui cho biết tổng lượng clinker nhập khẩu “tính đến nay đã giảm”, phù hợp chiến lược thay thế nhập khẩu.

Lý do giữ levy: đầu tư clinker nội địa và thay thế nhập khẩu

Theo Business Daily, CS Kinyanjui nêu rằng ngành đang “điều chỉnh theo thực tế” khi đã có khoảng bốn công ty đầu tư xây dựng năng lực clinker.

Ông mô tả nội địa hóa clinker là một phần chiến lược thay thế nhập khẩu nhằm giảm áp lực ngoại tệ và tạo ngành sản xuất nguyên liệu mà trước đó chưa có ở mức tương ứng.

CementTurk cũng ghi nhận quyết định giữ thuế gắn với tăng đầu tư sản xuất clinker trong nước.

Trước đó bộ từng xin bãi bỏ vì lo chi phí và nhà sản xuất thiếu clinker

Business Daily nhắc lại rằng bộ từng kiến nghị bãi bỏ levy, lập luận rằng bảo hộ nguyên liệu làm lệch cạnh tranh và gây khó cho các nhà sản xuất độc lập thiếu năng lực clinker nội bộ.

Tháng 10 năm trước (theo tường thuật Business Daily), ông Kinyanjui từng nói chính phủ sẽ kiến nghị Quốc hội bãi bỏ levy 17,5% trên clinker và thép, vì nhiều nhà máy xi măng vận hành dưới công suất tối ưu khi thiếu clinker.

Ông cũng từng nêu lo ngại ngắn hạn về chi phí sản xuất trong bối cảnh chương trình nhà ở giá phải chăng. Đến tháng 9/2026, ông cho rằng diễn biến đầu tư đã thay đổi bức tranh đó.

Tổng thống Ruto từng phản đối hướng bãi bỏ

Theo Business Daily, lập trường trước đây của bộ trái với Tổng thống William Ruto. Tháng 12/2025, tại lễ ký thỏa thuận khoảng Sh32 tỷ (khoảng US$250 triệu) giữa Bamburi Cement và Sinoma CBMI Construction cho nhà máy clinker tại Matuga, Kwale, Tổng thống khẳng định Kenya có đủ đá vôi và nguyên liệu để sản xuất clinker trong nước.

Ông được dẫn lời hỏi vì sao phải nhập “đá” trong khi nguyên liệu nội địa sẵn có. Global Cement cũng ghi nhận việc bỏ kế hoạch bãi bỏ levy chấm dứt bất đồng kéo dài với Tổng thống về vấn đề này.

Trạng thái chính sách: giữ levy hiện hành

Các nguồn xác nhận: levy 17,5% tiếp tục được duy trì; kế hoạch bãi bỏ đã bị dừng. Không có thông tin trong các bài dẫn về việc điều chỉnh mức thuế lên hoặc xuống so với 17,5%.

Số liệu nhập khẩu 2025–2026 đầy đủ chưa được nêu chi tiết trong các nguồn hiện có ngoài nhận định định tính rằng lượng NK đã giảm.

Những điểm cần theo dõi tiếp

Các điểm theo dõi gồm số liệu clinker nhập khẩu cập nhật năm 2025–2026, tiến độ các dự án clinker nội địa (trong đó có dự án Matuga của Bamburi–Sinoma CBMI được nhắc trong bối cảnh) và bất kỳ điều chỉnh pháp lý nào liên quan Export & Investment Promotion Levy.

Cho đến khi có văn bản mới, chính sách công bố trên báo chí là giữ levy 17,5%.

Export & Investment Promotion Levy — tên chính sách

Các nguồn gọi thuế/levy 17,5% là Export and Investment Promotion Levy áp trên clinker nhập khẩu.

Chính sách được áp từ tháng 7/2023. Quyết định tháng 9/2026 của Bộ Thương mại là giữ mức này, không phải ban hành mức mới.

CementTurk tóm tắt cùng kết luận: Kenya quyết định duy trì thuế 17,5% trên clinker nhập khẩu.

Nguồn

• Business Daily Africa — “Trade ministry now backs import tax on clinker” (16/09/2026), James Anyanzwa
• Global Cement — “Kenya to keep clinker import levy” (17/09/2026)
• CementTurk — “Kenya Decides to Maintain 17.5% Tax on Clinker Imports”